Interaktywna mapa gminy

[soundcloud url=”https://api.soundcloud.com/tracks/124288176″ params=”color=1e95b8&auto_play=false&show_artwork=true” width=”100%” height=”166″ iframe=”true” /]

 

Kaszubski Polski

Sëlëczëno. Nôstarszô nadczidka ò Sëlëczënie òsta zapisónô w 1224 rokù. Pòzwa je ùrobionô òd miona Sëlëta, jaczé pewno miôł pierszi òbsôdzca. W XIII stolecym Sëlëczëno słëchało do chmieleńsczi kasztelanii. W rokù 1365 wies przeszła w rãce Piotra z Rusocëna, a w drëdżi pòłowie XVI wiekù słëcha ju do rodu Bellowów, jaczi ùżiwôł téż nôzwëska Sëlëccë (ùrobionégò òd pòzwë wsë). W 1585 rokù Sëlëczëno béł kùpił Reinhold Heidenstein, jurista i sekretôra króla Sztefóna Batorégò. W historie òn sã béł zapisôł jakno kronikôrz cygniãcô Batorégò procëm Mòskwie a téż jakno ùsôdzca Kòdeksu Prawów, jaczi òbrzesziwôł Królewsczi Prësë do czasu rozbiorów. Reinholdowi Heidensteinowi pòswiãconé je epitafium, jaczi do dzys mòże nalézc w òliwsczim klôsztorze. Familiô Heidensteinów rozpòrządza Sëlëczënã do 1751 rokù. Dzãka ni w Sëlëczënie béł pòwstôł kòscół a téż samòstójnô parafiô, co òbjima nordowò-zapôdny dzél dzysészi gminë. W rokù 1766 Sëlëczëno razã z pòblisczima majątkama nabëlë Łaszewscë. Ród ten pòchôdôł z chełmińsczi zemi i chùtczi słëchałë ju do nie pòblisczé majątczi – Serakòjce i Pùzdrowò. Jak pòdôwô Geògraficzny Słowôrz Pòlsczégò Królestwa, w 1885 rokù w Sëlëczënie mieszkało 536 lëdzy, w tim 409 katolëków, 108 ewangelików a téż 19 Żëdów. Òkróm òdbùdowónégò (w 1874 rokù) pò spôlenim katolëcczégò kòscoła, béł tu téż ewangelicczi zbór a jesz dwie karczmë, co òbsługiwałë wanożników, jaczi rézowelë z Kartuz do Bëtowa. Łączi na pôłnié òd wsë, bez jaczé jidze szasëjô Kartuzë-Bëtowò, jesz w pierszi pòłowie XIX stolecô bëłë slôdczim a mùłowatim jezorã. Bëło òno téż sparłãczoné z jezorama Wãgòrzëno i Gùscérz, a wëpłiwa z nie Słëpiô. Łaszewscë chcelë rozwinąc gòspòdarkã na swòjich gruńtach i dlôte òni dokònelë regùlacjë rzéczi, zmienilë ji biég i òsëszëlë jezoro. Dzãka temù mòżna bëło wëstawic we wsë młin a téż wëznaczëc nową drogã z Kartuz do Bëtowa. Równak pôłniowégò dzéla łąków nigdë nie ùdało sã do kùńca òsëszëc. Dzysô to je òbstojenié dlô ptôszëznë. Kùńc XIX i pòczątk XX wiekù to béł czas znôczący rozbùdowë wsë. W tim czasu béł wëstawiony wiãkszi dzél bùdinków, jaczi dzys stoją we westrzódkù wsë, òsta zrobionô regùlacjô Słëpii a téż wëznaczoné bëłë nowé drodżi. Przë leżnoscë gòspòdarczégò boomù, jaczi òżëwił Miemcë na przełomie wieków, bëłë téż planë bùdowë bez Sëlëczëno banowi sztreczi,  co bë łącza Kartuzë i Bëtowò. Pò II Swiatowi Wòjnie Sëlëczëno sã rozwinãło we wiôlgą wies ò małomiastnym  charakterze. A ju w 70 latach bëło ùznôwóné za jeden z nôwôżniészich turistnëch òstrzódków w tim dzélu Kaszëb.Dwór Łaszewsczich i Heidensteinów to je jeden z nôstarszich zachòwónëch bùdinków w Sëlëczënie. Jegò westrzédny dzél òstôł wëstawiony w 1704 rokù. W tim prawie placu bòdôj òd wieków bëła sedzba pòsôdôczów Sëlëczëna. W 1893 rokù Łaszewscë sprzedelë do państwa dwór i gruńt, nibë pò to, żebë spłacëc karcané dłëdżi. Miemcë na gruńce zasadzëlë las i zrobilë nowé nadlesyństwò. Jegò sedzbą òstôł dwór w Sëlëczënie. Pò òdzëskanim przez Pòlską wòlnotë Państwòwé Lasë dostawiłë do dwòru dwa skrzidła.

Parafialny kòscół w Sëlëczënie to je neògòtickô bùdowizna wëstawionô w 1874 rokù. Pierszô hewòtnô swiątnica bëła drewnianô i krëtô szkùdłama. Leno pòdłoga bëła wëłożonô cegłama. Pòswiãcenié tegò kòscółka-kaplëcë òdbëło sã w 1616 rokù, a drëdżé rôz, pò mało szkòdlëwim ògniu, w rokù 1725. W akce òbdarzeniô kòscoła i plebana, pòdpisónym w 1616 rokù bez darczińców, je gôdka téż ò wëstawienim òrganistówczi i bùdinkù szkòłë. XVII-wieczny kòscół béł sã spôlëł w 1870 rokù. Òd ògnia ùdało sã tej ùretac blós trzë barokòwé wôłtôrze, jaczi dzys dnia są na wëpòsażenim nowégò kòscoła. Z tëłu kòscoła mòże òbôczëc krosnową zwònnicã z jednym le XIX-wiecznym zwònã.

Stôré ewangelicczi cerpiskò je kòl szt. Szëdlëcczi (szasejô òd Lëpùsza). Òstało òno òdemkłé pòd kùńc XIX stolecô, czej w samim Sëlëczënie i pòblisczich wsach òsedlało sã wiele ewangelików. Za dëtczi fùndacjë Króla Gùstawa béłë téż tej wëstawioné ewangelicczi zbór i plebaniô (dzysô przedszkòlé przë szt. Kaszëbsczi). Ewangelicczi kòscół, jakno niepòtrzébny, òstôł rozebróny w 1945 rokù.

Sulęczyno. Najstarszą wzmiankę o Sulęczynie zapisano w roku 1224. Nazwa została urobiona od imienia Sulęta, jakie zapewne nosił pierwszy osadźca. W XIII stuleciu Sulęczyno wchodziło w skład kasztelanii chmieleńskiej. W roku 1365 wieś przeszła w ręce Piotra z Rusocina, a w 2. połowie XVI wieku stanowiło już własność rodu Bellowów, który używał także nazwiska Sulęccy (utworzonego od nazwy wsi). W roku 1585 Sulęczyno zakupił Reinhold Heidenstein, prawnik i sekretarz króla Stefana Batorego. Wszedł on do historii jako kronikarz wyprawy Batorego przeciw Moskwie oraz autor Kodeksu Praw, obowiązujących w Prusach Królewskich do rozbiorów. Reinholdowi Heidensteinowi poświęcono epitafium znajdujące się do dziś w klasztorze oliwskim. Rodzina Heidensteinów władała Sulęczynem do roku 1751. Dzięki nim w Sulęczynie powstał kościół i samodzielna parafia, obejmująca swym zasięgiem północno-zachodnią część obecnej gminy. W roku 1766 Sulęczyno z okolicznymi folwarkami nabyli Łaszewscy. Ród ten wywodził się z ziemi chełmińskiej i już wcześniej posiadał sąsiednie majątki – Sierakowice i Puzdrowo. Jak podaje Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, w roku 1885 Sulęczyno zamieszkiwało 536 bosób, w tym 409 katolików, 108 ewangelików oraz 19 Żydów. Prócz odbudowanego (w roku 1874) po pożarze kościoła katolickiego, znajdował się tu zbór ewangelicki oraz dwie karczmy, obsługujące podróżnych podążających z Kartuz do Bytowa. Łąki na południe od wsi, przez które biegnie szosa Kartuzy-Bytów, jeszcze w pierwszej połowie XIX stulecia były płytkim i mulistym jeziorem. Było ono połączone z jeziorami Węgorzyno i Guścierz i wypływała z niego Słupia. Łaszewscy, dążąc do zintensyfikowania gospodarki na swych gruntach, dokonali regulacji rzeki, zmieniając jej bieg oraz osuszając owo jezioro. Pozwoliło to na budowę we wsi młyna oraz wytyczenie nowego traktu z Kartuz do Bytowa. Południowej części łąk nigdy jednak nie udało się osuszyć do końca. Dziś stanowią ostoję ptactwa. Koniec XIX i początek XX wieku był czasem znacznej rozbudowy wsi. Wówczas powstała większość budynków znajdujących się w centrum Sulęczyna, dokonano regulacji Słupi i wytyczono nowe trakty drogowe. Na fali boomu gospodarczego, jaki ożywił Niemcy na przełomie wieków, planowano także budowę przez Sulęczyno linii kolejowej łączącej Kartuzy z Bytowem. Po II Wojnie Światowej Sulęczyno rozwinęło się w dużą wieś o małomiasteczkowym charakterze. Już w latach 70 zyskało rangę jednego z najważniejszych w tej części Kaszub, ośrodków turystycznych.Dwór Łaszewskich i Heidensteinów jest najstarszym z zachowanych budynków w Sulęczynie. Jego centralna część została wzniesiona w roku 1704. Przypuszczalnie w tym miejscu od wieków wznosiła się siedziba właścicieli Sulęczyna. W roku 1893 Łaszewscy sprzedali państwu dwór i grunty, podobno by spłacić długi karciane. Niemcy grunty zalesili, tworząc nowe nadleśnictwo. Jego siedzibą stał się dwór w Sulęczynie. Po odzyskaniu przez Polskę nieodległości Lasy Państwowe dobudowały do dworu dwa skrzydła.

Kościół parafialny w Sulęczynie jest neogotycką budowlą wzniesioną w roku 1874. Pierwsza tutejsza świątynia była drewniana i kryta gontem. Jedynie posadzka wykonana była z cegieł. Konsekracja tego kościólka-kaplicy nastąpiła w roku 1616, ponowna zaś, po niegroźnym pożarze, w roku 1725. W akcie uposażenia kościoła i plebana, podpisanym w roku 1616 przez fundatorów, mowa jest także o budowie organistówki i budynku szkoły. XVII-wieczny kościół padł pastwą płomieni w roku 1870. Od spalenia udało się wówczas uratować jedynie trzy barokowe ołtarze stanowiące dziś wyposażenie kościoła. Wokół świątyni dawniej znajdował się cmentarz. Na tyłach kościoła obejrzeć można krosnową dzwonnicę z jednym XIX-wiecznym dzwonem.

Dawny cmentarz ewangelicki znajduje się przy ul. Szydlickiej (szosa od Lipusza). Otwarto go w końcu XIX wieku, gdy w samym Sulęczynie i okolicznych miejscowościach osiadła spora liczba ewangelików. Ze środków fundacji Króla Gustawa wybudowano wówczas też ewangelicki zbór i plebanię (dziś przedszkole przy ul. Kaszubskiej). Kościół ewangelicki, jako niepotrzebny został rozebrany w roku 1945.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *